Het aankaarten van de uitdagingen en veerkracht van vluchtelingen tijdens COVID-19

Over de hele wereld lijden vluchtelingen, asielzoekers en mensen zonder papieren aan de sociale, economische, politieke en gezondheidsgerelateerde effecten van COVID-19. Zowel in het mondiale noorden als in het mondiale zuiden hebben langdurige structurele ongelijkheden (bijvoorbeeld ongelijkheden in de gezondheidszorg, inkomen, onderwijs, huisvesting, of de toegang tot water en sanitaire voorzieningen) een onevenredige impact op vluchtelingengemeenschappen en vergroten ze hun onzekerheid.

Tegelijkertijd moeten we ook niet alleen de kwetsbaarheid van vluchtelingen benadrukken, aangezien beelden van ‘afhankelijke’, ‘oncreatieve’ en ‘zielige’ vluchtelingen ook een bron van hiërarchische relaties en structurele uitsluiting kunnen zijn. Wanneer we ons alleen richten op de kwetsbaarheden van vluchtelingen, negeren we namelijk het feit dat vluchtelingen direct ervaren hebben en strategieën hebben ontwikkeld om om te gaan met crisis, chaos, gevaar, onzekerheid, angst, verlies, wachten, isolement, eenzaamheid en het gescheiden worden van geliefden.

De veerkracht van vluchtelingen kan dus als inspiratie dienen en bijdragen tot het ontwikkelen van creatieve strategieën en oplossingen voor de strijd die wordt veroorzaakt door de huidige COVID-19-pandemie. Bovendien bieden verhalen over de veerkracht van vluchtelingen ook de mogelijkheid om vanzelfsprekende uitsluitingsbeelden over vluchtelingen als slachtoffers of bedreigingen te betwisten en te ontregelen, en ze in plaats daarvan te positioneren als veerkrachtige (co-)producenten van kennis en expertise.

Scholarship for Change is een vorm en uitdrukking van geëngageerde wetenschap, een poging om solidariteit uit te dragen tijdens de pandemie. Het houdt in dat we de tijd nemen om ruimtes voor (online) dialoog met vluchtelingengemeenschappen op te bouwen, met het oog op het aangaan van langdurige en wederkerige relaties, tijdens en (hopelijk) na COVID-19. Deze relaties vormen de basis voor kansen, alsook uitdagingen en beperkingen, met betrekking tot geëngageerde wetenschap in tijden van social distancing. Scholarship for Change is dus ook een continu proces van wederzijds leren tussen betrokken en geëngageerde wetenschappers en vluchtelingen.

Met dit in gedachten wil Scholarship for Change op de volgende manieren bijdragen: allereerst wordt het project uitgevoerd in nauwe samenwerking met onze partners uit vluchelingengemeenschappen in elke context en reageert het op specifieke uitdagingen die door hen worden aangekaart. Ten tweede, door middel van co-creatie, samenwerking en curatie, zullen we verhalen vastleggen over de uitdagingen, strategieën en veerkracht van vluchtelingen, die zowel een inspiratiebron kunnen zijn voor creatieve oplossingen, als ook het tegengaan en ontregelen van vanzelfsprekende uitsluitingsbeelden over vluchtelingen.

Scholarship for Change bestaat uit drie contextspecifieke subprojecten:

Samen met onze partners uit de vluchtelingengemeenschappen in elke context proberen we overeenstemming te bereiken over de manieren om hun verhalen met een breder publiek te delen, afhankelijk van de wensen van de deelnemers en de soorten (en mediavormen) van de verzamelde verhalen. De verhalen in de Nederlandse context (Art for Change) zullen de komende maand al op onze website worden gedeeld. De verhalen van de andere twee contexten worden op een later tijdstip gedeeld en op een manier die past bij de bijzonderheden van elk contextspecifiek project.